Aktualny program
MARZEC W DOMU BRETANII
04.03. (środa) g. 18
Bracia Limbourg, „Bardzo bogate godzinki księcia de Berry” (Très Riches Heures du Duc de Berry, ok. 1410), czyli o sztuce gotyckiej iluminacji – wykład Karoliny Prymas-Jóźwiak z cyklu „Przed obrazem”
„Przed obrazem” to nowy cykl wykładów poświęconych sztuce francuskiego kręgu kulturowego, który pokaże nie tylko, że prócz powszechnie rozpoznawanych arcydzieł skrywa ona także mniej znane perły, ale również – że z powstaniem każdego dzieła wiąże się intrygująca historia. Każde z sześciu spotkań będzie poświęcone innemu dziełu – przyjrzymy się obrazom, miniaturom i fotografiom od średniowiecza aż po współczesność.
Na początek zapraszamy Państwa na spotkanie z arcydziełem gotyckiej iluminacji, niezwykłym francuskim modlitewnikiem, zamówionym przez księcia Jeana de Berry. Autorami spektakularnych miniatur zawartych w tym manuskrypcie byli niderlandzcy iluminatorzy Bracia Limbourg — Herman, Paul i Johan, działający na początku XV wieku na burgundzkim dworze. Ich najsłynniejsze dzieło, „Bardzo bogate godzinki księcia de Berry” („Très Riches Heures du Duc de Berry”, ok. 1410), stanowi jedno z najdoskonalszych osiągnięć sztuki gotyckiej iluminacji. Rękopis zachwyca szczególną dbałością o detal, intensywną kolorystyką oraz zastosowaniem złota, a także realistycznym przedstawieniem pejzażu i życia codziennego, widocznym zwłaszcza w scenach kalendarzowych. Miniatury łączą jeszcze dekoracyjność stylu międzynarodowego gotyku z rosnącym zainteresowaniem głębią w obrazie i obserwacją natury. Dzieło to jest nie tylko modlitewnikiem, lecz także cennym dokumentem kultury, obyczajów i hierarchii społecznej jesieni średniowiecza.
Karolina Prymas-Jóźwiak – historyczka sztuki, absolwentka UAM, odbyła roczne stypendium naukowe na Uniwersytecie Rennes II-Haute Bretagne. Wykłada Historię Rzeźby na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu, prowadzi również zajęcia na Uniwersytecie Trzeciego Wieku UAP. Od wielu lat w praktyce zajmuje się edukacją artystyczną, dydaktyką historii sztuki, treningiem twórczości. Autorka artykułów naukowych, publikacji z zakresu dydaktyki edukacji artystycznej oraz materiałów dydaktycznych dla studentów i nauczycieli.
10.03. (wtorek) g. 18
Spotkanie wokół książki F.-R. de Chateaubrianda pt. „Geniusz chrześcijaństwa” z tłumaczami prof. Anną Lobą i prof. Wiesławem Malinowskim. Prowadzenie: dr Marta Sukiennicka
Wydany w zeszłym roku przez Fundację św. Benedykta „Geniusz chrześcijaństwa” to pierwszy pełny polski przekład tego niezwykle znaczącego dla historii literatury, religii i myśli europejskiej dzieła Chateaubrianda. Napisany z rozmachem, poetyckim językiem, blisko 1000-stronicowy traktat w romantycznym duchu obala mity na temat chrześcijaństwa, by obronić Kościół przed zarzutami i uprzedzeniami XVIII wieku. To zarazem osobiste świadectwo jednego z najważniejszych francuskich pisarzy, filozofów i polityków epoki romantyzmu, co jego odpowiedź na rzeczywiste oczekiwania ówczesnego społeczeństwa francuskiego i spojrzenie na rolę chrześcijaństwa – uważanego przez autora za religię uniwersalną, zgodną z ludzką naturą i zapewniającą szczęście – w kształtowaniu kultury i intelektualnego dziedzictwa Europy. Dzięki nowo wydanemu przekładowi autorstwa prof. Anny Loby i prof. Wiesława Malinowskiego polscy czytelnicy nareszcie będzie mogli w pełni docenić walory tego dzieła, do tej pory publikowanego w Polsce jedynie we fragmentach.
prof. UAM dr hab. Anna Loba – romanistka, specjalizuje się w literaturze francuskiego średniowiecza i renesansu oraz literaturze dla dzieci i młodzieży. Bada m.in. sytuację kobiet w średniowieczu (przekład „Księgi o Mieście Pań” Krystyny de Pizan, redakcja studiów poświęconych tej autorce) i średniowieczny teatr francuski. Współpracuje z Archives et Musée de la Littérature w Brukseli.
prof. dr hab. Wiesław Malinowski – romanista, specjalizuje się w literaturze francuskiej XIX wieku (w tym powieści symbolicznej i historycznej), francusko-polskimi relacjami historyczno-literackimi oraz polskimi motywami w literaturze francuskiej. Autor sześciu książek i ponad siedemdziesięciu artykułów naukowych.
16.03. (poniedziałek) g. 18
Spotkanie autorskie z Piotrem Wittem wokół książki pt. „Przedpiekle sławy. Chopin i jego Paryż”. Prowadzenie: Stefan Drajewski
„Przedpiekle sławy. Chopin i jego Paryż” to świetnie udokumentowana historycznie, z barwną panoramą Paryża w tle, monografia poświęcona mało znanemu i niepozbawionemu trudności początkowemu okresowi pobytu Fryderyka Chopina w stolicy Francji, zanim odniósł sukces i stał się gwiazdą paryskich salonów. Podejmuje wątki dotychczas pominięte przez inne biografie i obala mity wokół miejsca decydującego o karierze i rozwoju polskiego kompozytora i pianisty w Paryżu. Książka, wydana w 2010 roku, z przedmową Rafała Blechacza, doczekała się w listopadzie ubiegłego roku, po zakończeniu XIX Konkursu Chopinowskiego drugiego już wznowienia przez Dom Wydawniczy Księży Młyn, na którego premierę serdecznie zapraszamy.
Piotr Witt – historyk, publicysta i eseista, były komentator polityczny w redakcji polskiej Radia Wolna Europa. Autor kilkudziesięciu esejów o sztuce XVII i XVIII wieku oraz kilku monografii, m.in. „Hôtel de Monaco – Ambassade de Pologne”, pierwszej monografii historycznej polskiej ambasady we Francji. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi RP. Od ponad 40 lat mieszka w Paryżu.
Stefan Drajewski – dziennikarz, naukowiec, krytyk literacki, teatralny, baletu i teatru tańca, recenzent, pasjonat muzyki, wykładowca poznańskiej Akademii Muzycznej, autor kilku książek, biografii i monografii.
XXXVI Dni Kultury Francuskiej i Frankofonii
Boom latynoamerykański we Francji
23.03-26.04.2026
W XX wieku Paryż był światowym centrum życia intelektualnego i artystycznego oraz recepcji literatury, a także symbolem wolności twórczej, nowoczesności i kosmopolityzmu. Był magnesem, który przyciągał twórców z całego świata, w tym z Ameryki Łacińskiej. W latach 1950-1980 nastąpił tzw. „boom latynoamerykański” – Francja przyjmowała wielu pisarzy i artystów iberoamerykańskich, oferując im przestrzeń wolną od cenzury i politycznych napięć. Paryż stał się kluczowym miejscem spotkań i formacji intelektualnej dla przyszłych noblistów jak García Márquez, Vargas Llosa, a także dla Julia Cortázara, Fernanda Botero i wielu innych. Podczas Dni Kultury Francuskiej i Frankofonii przybliżymy wpływ Francji na największych twórców latynoamerykańskich w XX wieku i współcześnie.
23.03 (poniedziałek) g. 18:00
La Plata – Brest – migrujące grafiki
Wernisaż wystawy drzeworytów Maríi Renati
María Renati to argentyńska graficzka, która w swoich poszukiwaniach twórczych skupia się na temacie „pamięci transatlantyckiej”, próbując znajdować związki między rodzinną Argentyną a jej przybraną ojczyzną, Bretanią, w której mieszka od 25 lat. Artystka szuka elementów wspólnych tych dwóch tak odległych miejsc w przedmiotach codziennego użytku, wśród roślinności czy w przestrzeniach publicznych. Przetwarza artystycznie rośliny, krawaty, krzesła, pokrywy studzienek… Z pozoru banalne, obiekty te stają się w opowieści Renati nośnikiem wspomnień i inspiracją artystyczną do szukania i wyrażania siebie.
María Renati urodziła się w 1969 roku w stanie Buenos Aires. Od wczesnej młodości przejawiała pasję do grafiki, którą następnie studiowała na Uniwersytecie Sztuk Pięknych w La Placie, gdzie realizowała liczne projekty artystyczne, m.in. murale i działania edukacyjne. Po studiach zgłębiała tradycyjną japońską technikę Ukiyo-e w Kioto. Jej prace były wielokrotnie wystawiane w Argentynie, głównie w Buenos Aires, a potem we Francji. Od 2001 roku mieszka w Breście, gdzie aktywnie uczestniczy w życiu kulturalnym, współpracuje z Université de Bretagne Occidentale, prowadzi warsztaty.
Wystawa będzie czynna do 3.06.2026 r., pon.-ś. w godzinach 10-19, czw.-pt. 9-17.
Wstęp wolny
26.03 (czwartek) g. 18:00
Z Ameryki Łacińskiej do Francji: różne oblicza emigracji latynoamerykańskiej – wykład prof. Katarzyny Dembicz
Wykład przybliży historyczne związki między Ameryką Łacińską a Francją przez pryzmat ruchów migracyjnych z Nowego do Starego Świata. Celem jest przedstawienie złożoności zjawiska emigracji latynoamerykańskiej do Francji oraz jej skutków politycznych na przestrzeni ostatnich trzech stuleci.
dr hab. prof. UW Katarzyna Dembicz – geografka i latynoamerykanistka, wykłada w Instytucie Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich UW. Jej zainteresowania naukowe ukierunkowane są głównie na obszar Ameryki Środkowej i Kuby, w zakresie rozwoju lokalnego i regionalnego oraz transformacji społeczno-politycznych i demograficznych. Czynnie działa w międzynarodowym ruchu latynoamerykanistycznym.
31.03 (wtorek) g. 18:00
Paryż Cortázara – wykład Anny Wyrwik
Julio Cortázar w Paryżu w 1961 roku, fot. Pierre Boulat
Julio Cortázar (1914-1984) opuścił Argentynę w 1951 roku w proteście przeciw reżimowi Peróna. Osiadł w Paryżu, gdzie spędził resztę życia i gdzie znalazł atmosferę wolności, której brakowało mu w ojczyźnie. Stolica Francji inspirowała go swoim intelektualnym fermentem, a doświadczenie wyobcowania pozwoliło mu poczuć się Argentyńczykiem. Jego sztandarowa powieść „Gra w klasy” (1963) jest silnie zakorzeniona w topografii Paryża, jego kawiarniach, muzyce i stylu życia. Podążymy paryskimi tropami Cortázara, obecnymi również w „Książce dla Manuela” i innych dziełach, przyglądając się ich bohaterom: artystom, odrealnionym marzycielom czy politycznym aktywistom i buntownikom.
Anna Wyrwik – dziennikarka, ukończyła socjologię i kulturoznawstwo latynoamerykańskie na Uniwersytecie Jagiellońskim. Podczas studiów zajmowała się twórczością Cortázara, a potem literaturą Beat Generation. Jako dziennikarka współpracuje z „Gazetą Wyborczą”. Publikowała m.in. w „Tygodniku Przegląd”, „Dwutygodniku”, „Kulturze Liberalnej”, „Przekroju”, „Krytyce Politycznej”, „Twórczości” i na portalu Onet.pl.
11.04 (sobota)
15:00
Paryż jest świętem ruchomym. Francja w twórczości peruwiańskiego noblisty Maria Vargasa Llosy – wykład prof. Urszuli Ługowskiej
Mario Vargas Llosa, 1988 r., fot. Regina Kühne. HSGH 022-000745-02. Lic. CC-BY-SA 4.0
Mario Vargas Llosa, 1988 r., fot. Regina Kühne. HSGH 022-000745-02. Lic. CC-BY-SA 4.0kiego boomu literackiego lat 60. XX wieku, spędził niemal dekadę w Paryżu, który postrzegał jako miejsce spełnienia literackich marzeń. Przyjechał tam z kilkoma frankami w kieszeni jako młody, ambitny twórca zafascynowany francuską literaturą. Był uczniem J.P. Sartre’a, dziennikarzem, współpracownikiem Agence France-Presse. W czasie rewolucji Fidela Castro na Kubie, latynoamerykańscy imigranci byli ciepło przyjmowani we Francji. W swej mowie noblowskiej Mario Vargas Llosa powtórzył za Hemingwayem, że „Paryż jest świętem ruchomym”. Czy Francja pomogła młodemu peruwiańskiemu twórcy stać się wielkim pisarzem?
16:30
Współcześni pisarze latynoamerykańscy a Francja – wykład prof. Urszuli Ługowskiej
Rola Paryża jako centrum, w którym rozkwitały talenty latynoamerykańskich twórców na przełomie XIX i XX w. jest niezaprzeczalna. Choć często uważa się, że kulturowy wpływ Francji dziś osłabł, wykład pokazuje, że dla wielu współczesnych latynoamerykańskich intelektualistów Paryż i francuska perspektywa nadal odgrywają istotną rolę. Na przykładach Eleny Poniatowskiej (Meksyk), Martina Caparrosa (Argentyna) i Mauricia Rosencofa (Urugwaj) omówione zostaną zaskakujące, a zarazem ważne związki łączące ich z Francją (oraz z Polską), które współtworzą obraz dzisiejszego świata.
prof. dr hab. Urszula Ługowska – latynoamerykanistka, literaturoznawczyni, politolożka, w latach 2015-2024 wicedyrektorka i dyrektorka Instytutu Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich UW, autorka sześciu monografii, w tym „Mario Vargas Llosa. Literatura, polityka i Nobel” (PIW, 2013) nominowanej do nagrody Gryfa, oraz ponad 20 artykułów naukowych i rozdziałów książek.
14.04. (wtorek) g. 18:00
Carlos Gardel w Paryżu w 1923 roku. AGN, nr inw. 346100. Domena publiczna
Gardel też był w Paryżu! Początki tanga w Europie – wykład Dariusza Rychlewicza
Paryż odegrał w 20-leciu międzywojennym kluczową rolę w rozwoju tanga w Europie. Wystarczy przywołać Carlosa Gardela (1890–1935), uważanego za ojca tango-canción (tanga śpiewanego) oraz ikonę kultury argentyńskiej, który właśnie tam odniósł wielki sukces w latach 20. i 30., spopularyzował tango i podniósł jego rangę. Wykład przybliży aktywność argentyńskich artystów w przedwojennej stolicy Francji oraz będzie rozważaniem nad jej rolą w popularyzacji i adaptacji tanga na Starym Kontynencie. Nie zabraknie też motywów francuskich w tekstach argentyńskich tang.
Dariusz Rychlewicz – historyk, absolwent UAM, miłośnik tanga argentyńskiego. Tańczy tango od 18 lat, od 14 lat kolekcjonuje nagrania i angażuje się jako tango-DJ, prezentując muzykę na milongach.
26.04 (niedziela) g. 18:00 | Klub 2Progi, Al. Niepodległości 36
Koncert Las Hermanas Caronni (Argentyna/Francja)
fot. Marta Bevacqua
Cenione na francuskiej scenie muzycznej bliźniaczki Laura i Gianna Caronni pochodzą z Argentyny i są uosobieniem różnorodności właściwej ich ojczyźnie i ich rodzinie o wielonarodowych korzeniach. Ich twórczość jest muzyczną podróżą, umiejętnie łączącą wpływy argentyńskie (baguala, milonga, chacarera, zamba) z europejskimi oraz muzyką klasyczną. Z pasją uosabiają „melodię rzeczy” tak bliską Rilkemu, przywołują deszczowe dni w Macondo ze „Stu lat samotności” Marqueza i sięgają po andaluzyjskie marzenie Jima Morrisona lub inspirują się przyrodą. Ich muzyka jest kameralna, zarówno w warstwie muzycznej, jak i słownej, i bardzo wysmakowana. Krytycy podkreślają oryginalność sióstr, ich wyjątkową muzyczną, siostrzaną więź oraz sposób, w jaki reinterpretują argentyńskie i rdzenne tradycje muzyczne, tworząc muzykę eklektyczną, jednocześnie lokalną i uniwersalną.
Siostry Caronni otrzymały klasyczną edukację muzyczną w Rosario i Buenos Aires, rozpoczynając od muzyki dawnej. Koncertują od 12 roku życia. Do Francji przyjechały w latach 90., by kontynuować naukę w Wyższym Konserwatorium Muzycznym w Lyonie. Od 2006 roku, za namową związanego z Paryżem argentyńskiego wokalisty i kompozytora, Juana Carlosa Cáceresa, tworzą własne kompozycje. Piszą również muzykę do spektakli tanecznych i teatralnych oraz wykonują własne interpretacje utworów swoich mistrzów (np. George’a Brassensa). Wydały pięć albumów docenionych przez francuską krytykę. Ostatni – „El espacio del tiempo” (2025) – inspirowany jest m.in. morskimi pejzażami Bretanii.
Gianna Caronni – klarnet, instrumenty perkusyjne, śpiew
Laura Caronni – wiolonczela, skrzypce, śpiew
Bilety: 60 zł, sprzedaż: bilety24.pl, CIK
—
Projekt współfinansowany ze środków budżetowych Miasta Poznania i Regionu Bretania
Dom Bretanii – Fundacja Poznań – Ille-et-Vilaine
Stary Rynek 37, 61-772 Poznań
tel. 61 851 68 51
Znajdź nas na Facebooku!
PARTNERZY
