XXXII Dni Bretanii

Bretońska kultura tradycyjna najlepiej zachowała się na wsi, skąd wyemigrowała potem do miast. Słynne procesje odpustowe przyciągające do wiejskich parafii tłumy wiernych, imponująca liczba kół celtyckich oraz znakomitej klasy bretońskich muzyków, a także potańcówek (tzw. fest-nozów) czy festiwali odbywających się zarówno na wioskach, jak i w miastach w całej Bretanii świadczą o tym, że kultura regionalna jest tam wciąż żywa i atrakcyjna. Podczas Dni Bretanii przyjrzymy się temu, jak kształtowała się tożsamość bretońska na przestrzeni dziejów, doświadczymy bretońskiego fest-nozu z legendarnym zespołem Spontus i przeniesiemy się wizualnie na niezwykle klimatyczną wieś bretońską z czasów, zanim zdominowały ją maszyny rolnicze.

14.11 (piątek) g. 18

Bretońska wieś czasów minionych – wernisaż wystawy fotografii Claude’a Le Galla

© Claude Le Gall

Wystawa prezentuje silnie osadzony w tradycji świat bretońskiej wsi lat 70. i 80., tj. z czasów sprzed mechanizacji rolnictwa, przechodzący powoli do historii. W centrum zainteresowania Claude’a Le Galla są ludzie, ich zwyczaje, obrzędy, praca, ale też momenty wspólnego świętowania. Fotografie ukazują m.in. sceny z życia wiejskiego z centralnej Bretanii: rolników w pracy, targi zwierząt, słynne bretońskie odpusty, wiejskie fest-nozy… Zdjęcia Le Galla są próbą unieśmiertelnienia świata, który odchodzi do przeszłości i wzbudzenia refleksji na temat postępującej technicyzacji, która często staje się przyczyną wymierania ducha społeczności.

Claude Le Gall – ceniony bretoński fotograf o ogromnym dorobku artystycznym, dawny członek agencji fotograficznej Vu. Fotografuje nie tylko Bretanię, ale również inne krainy celtyckie, głównie Irlandię i hiszpańską Galicję. Interesuje się życiem codziennym człowieka w jego naturalnym otoczeniu. Uprawia fotografię dokumentalną, niepozowaną, głęboko humanistyczną.

Wystawa czynna do 27.02.2026 r.

Wstęp wolny.

Godziny otwarcia w listopadzie: pon.-ś.: 10-19, cz.-pt.: 10-17

19.11 (środa) g. 18

Bretońska tożsamość regionalna wczoraj i dziś – wykład Jeana-Michela Le Boulangera

Flagi z merostwa Saint-Aubini-du Cormier, dep. Ille-et-Vilaine, 2025. Materiały archiwalne Domu Bretanii

Bretania, niegdyś niezależne księstwo, została przyłączona do Korony Francuskiej w 1532 roku, dzięki Annie Bretońskiej. Do dziś pozostaje regionem, którego mieszkańcy czują odrębność kulturową w stosunku do Francuzów. O szczególnych cechach Bretanii zaczęli mówić w XIX wieku intelektualiści, działacze kulturalni i dziennikarze – był to czas romantyzacji korzeni celtyckich Bretończyków, a potem regionalizmu bretońskiego. Obecnie tożsamość narodowa, ukształtowana po Rewolucji Francuskiej, i bretońska czasem się uzupełniają, a czasem pozostają wręcz w opozycji, pozostawiając – lub nie – miejsce na poczucie europejskości.

Jean-Michel Le Boulanger – doktor literatury, były wykładowca geografii na Uniwersytecie Bretagne Sud w Lorient, prezes międzynarodowego festiwalu literacko-filmowego Etonnants Voyageurs w Saint-Malo, były wicemarszałek Bretanii ds. kultury, działacz kulturalny, pisarz, eseista. Autor ok. 20 książek i publikacji o Bretanii, w tym „Être breton ?” (Być Bretończykiem?, wyd. Éditions Palantines, 2013) oraz powieści osadzonych w bretońskim kontekście historycznym.

20.11 (czwartek) g. 18

Portret Glenmora z okładki płyty w hołdzie dla Morvana Lebesque, Barclay, 1971. Fot. Michel Thersiquel

Rola poetów, pisarzy i muzyków w kształtowaniu wizerunku Bretanii i tożsamości bretońskiej – wykład Jeana-Michela Le Boulangera

W XIX wieku folkloryści i poeci, tacy jak La Villemarqué, Auguste Brizeux, Luzel i wielu innych, odegrali znaczącą rolę w tworzeniu dyskursu na temat Bretanii i jej wyjątkowości pod względem kulturowym.

To samo dotyczy XX i XXI wieku. Teksty, muzyka i pieśni takich twórców jak Pierre-Jakez Hélias, Glenmor czy Xavier Grall, a potem Alan Stivell czy Gilles Servat oraz wielu innych wciąż wywierają ogromny wpływ na świadomość zbiorową Bretończyków. Rola artystów jest nieoceniona w kształtowaniu poczucia tożsamości regionalnej.

26.11 (środa) g. 18

Warsztaty muzyki bretońskiej.

Prowadzenie: Miron Stieler, Michał Zajączkowski-de Mezer

Warsztaty są adresowane do muzyków swobodnie grających na dowolnych instrumentach akustycznych. Celem warsztatów jest nauka bretońskich melodii tanecznych. Tematem spotkania będzie taniec an dro.

Miron Stieler – multiinstrumentalista, absolwent PSM II st. im. F. Chopina w Poznaniu w klasie skrzypiec, doświadczony i ceniony nauczyciel gry na instrumentach, wyspecjalizowany w edukacji dorosłych. Prowadzi Szkołę Skrzypiec dla dorosłych – Miron Stieler. Współtworzy kilka projektów muzycznych, m.in. z muzyką bretońską.

Michał Zajączkowski-de Mezer – gitarzysta folkowy zafascynowany muzyką tradycyjną z różnych stron świata, wieloletni uczestnik sesji folkowych w Poznaniu, obecnie aktywny w zespole muzyki balfolkowej Balsam. Na co dzień programista.

Wstęp wolny, obowiązują zapisy przez formularz.

30.11 (niedziela) g. 14-16 | Retro Dance Studio, ul. Wielka 19/4

Warsztaty tańców bretońskich dla początkujących

Prowadzenie: Tomasz Kowalczyk

Fest-noz. Fot. Aloisbreizh, 2019

Tańce bretońskie to głównie tańce w kręgu i korowodzie. Warsztaty przygotują do aktywnego udziału w potańcówce bretońskiej (fest-noz) z zespołem Spontus. W programie tańce: hanter dro, andro, tours, pilé menu, laridé, ridée 6 temps, gawot, suite de Loudéac.

Tomasz Kowalczyk – dyplomowany w Bretanii nauczyciel tańców bretońskich, pasjonat Bretanii i jej kultury, inicjator i wieloletni animator ruchu bretońskiego w Polsce.

Koszt: 20 zł, zapisy: antonina@dombretanii.org.pl

30.11 (niedziela) g. 18 | Klub 2Progi, Al. Niepodległości 36, Poznań

Spontus. Fot.: Nicolas Bocquel

Spontus – koncert/fest-noz*

Spontus jest jednym z najbardziej uznanych i najdłużej działających zespołów bretońskiej muzyki tanecznej. Powstał w 1996 roku i ma na swoim koncie 7 albumów. W nowoczesny sposób interpretuje bretońską muzykę tradycyjną, pielęgnując pamięć o dziedzictwie ustnym swojego regionu i coraz częściej śpiewając, po francusku czy bretońsku. Wykonuje też własne kompozycje inspirowane muzyką ludową. Aranżacje zespołu czerpią też z folku z Europy północnej, Quebecu i Luizjany. Wirtuozeria muzyków oraz charakterystyczny dla nich groove z  Morbihan przyciągają na ich koncerty tłumy tancerzy. Odważne, czasem nieoczywiste, ale zawsze ciekawe aranżacje oraz umiejętność pozostawania w łączności z publicznością sprawiają, że doświadczenie występu tego legendarnego bretońskiego zespołu jest dla odbiorców wyjątkowym przeżyciem.

Alan Paranthoën – skrzypce, śpiew
Thomas Hurtel – kontrabas, śpiew
Maël Guego – gitara, śpiew
Youen Paranthoën – akordeon diatoniczny, śpiew

*Fest-noz (z br. zabawa nocna) to tradycyjna potańcówka bretońska, która w 2012 roku została wpisana na Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Unesco. Wspólnotowy charakter tańców bretońskich, wykonywanych najczęściej w kręgu lub korowodzie, stwarza przestrzeń do spotkania przedstawicielom różnych pokoleń i warstw społecznych oraz sprawia, że bretońskie tradycje taneczne są wciąż żywe. Liczba potańcówek w Bretanii (powyżej tysiąca rocznie!) jest nieporównywalna z żadnym innym regionem świata, co sprzyja różnorodności artystycznej i dbałości o najwyższy poziom muzyczny bretońskich zespołów.

Bilety: 50 zł, sprzedaż: bilety24.pl, CIK