Cykl wykładów „Kobiety w historii Francji”

Cykl wykładów

„Kobiety w historii Francji. Droga do uzyskania pełnych praw”

 

25.03. (środa) g. 18.00 – ODWOŁANO!Delacroix liberte guidant le peuple

Prababki i prawnuczki Marianny, czyli o kobietach w dziejach Francji” –– prof. UAM dr hab. Maria Solarska

Marianna stała się symbolem Francji, to ona prowadzi Lud ku wolności. Ale czy jej rodaczki — te, których była spadkobierczynią; te, które były jej współczesne i te, które były jej następczyniami — cieszyły się równością, wolnością i solidarnością podobną do ich męskich odpowiedników? Przyjrzymy  się historii Francji pod tym właśnie kątem — sytuacji kobiet i jej zmianom. Dlaczego Olympe de Gouge napisała „Deklarację Praw Kobiety i Obywatelki”, a następnie została zgilotynowana? Dlaczego, w wyznaczającej drogi nowoczesności Francji, kobiety uzyskały prawo wyborcze dopiero w 1944 roku? Dlaczego Michelle Perrot jedną ze swych książek o historii kobiet zatytułowała „Milczenia Historii”? Na te między innymi pytania odpowiemy w tej opowieści.

Prof. UAM dr hab. Maria Solarska pracuje na Wydziale Historii UAM; prowadzi badania z zakresu historiografii jako praktyki kulturowej, historycznych badań nad relacjami płci oraz myślenia feministycznego. Autorka prac: „Historia zrewoltowana. Pisarstwo historyczne Michela Foucaulta jako diagnoza teraźniejszości i projekt przyszłości” (2006), „S/przeciw-historia. Wymiar krytyczny historii kobiet” (2011); współautorka (z Maciejem Bugajewskim): „Współczesna francuska historia kobiet. Dokonania — perspektywy — krytyka” (2009), „Doświadczanie przeszłości. Poznanie historyczne wobec pluralizmu czasu historycznego” (2018); tłumaczka: (z Martyną Borowicz) „Francuski feminizm materialistyczny. Wybór tekstów Colette Guillaumin, Christine Delphy, Monique Wittig” (2007), (z Karoliną Polasik-Wrzosek) Ilana Löwy „Okowy rodzaju. Męskość, kobiecość, nierówność” (2012).

 

02.07. g. 18.00 – wydarzenie online!

„Olympe de Gouges – rewolucjonistka, która postanowiła obalić tyranię mężczyzn” – dr Tomasz Wysłobocki z Instytutu Filologii Romańskiej Uniwersytetu Wrocławskiego

Olympe_de_GougesOlympe de Gouges (1748-1793) uchodzi obecnie za jedną z pierwszych francuskich działaczek feministycznych. Jest jedną z niewielu kobiet, które pojawiają się w podręcznikach do historii. Ta nieprzeciętna kobieta nie miała w życiu łatwo – choć była nieślubnym dzieckiem prowincjonalnego arystokraty, nie otrzymała żadnego wykształcenia. Po przeprowadzce do Paryża dokształciła się na tyle, że zaczęła pisać sztuki teatralne. Po wybuchu Rewolucji Francuskiej rzuciła się w wir polityki – stała się niezmordowaną komentatorką, a także aktywną uczestniczką wydarzeń. Gdy okazało się, że rewolucyjni prawodawcy nie przyznali Francuzkom praw wyborczych, zredagowała słynną Deklarację praw kobiety i obywatelki (1791), w której postulowała powszechne równouprawnienie kobiet. Jej działalność publiczna stawała się z czasem coraz bardziej niewygodna dla rządzących. Gdy do władzy doszli jakobini z Robespierre’em na czele, postanowili się jej w końcu pozbyć. Za swe poglądy i krytykę rządu de Gouges została stracona na gilotynie.

Dr Tomasz Wysłobocki – specjalista od francuskiej literatury i kultury XVIII wieku z Instytutu Filologii Romańskiej Uniwersytetu Wrocławskiego. Jest autorem m.in. monografii pt. „Obywatelki. Kobiety w przestrzeni publicznej Francji przełomu wieków XVIII i XIX” (Universitas 2014) oraz biografii pt. „Olympe de Gouges (1748-1793). Rewolucjonistka”. W swoim dorobku ma także kilkadziesiąt artykułów naukowych poświęconych m.in. historii kobiet oraz przemianom społecznym w rewolucyjnej Francji.

Link do nagrania wykładu (dostępne tylko do 11 lipca)

 

21.05. (czwartek) g. 18.00 – ONLINE!jean-francois-de-troy-la-lecture-de-moliere_u-l-opfjl0

„Problematyka salonów kobiecych we Francji w XVII i XVIII wieku” – prof. UAM dr hab. Agnieszka Jakuboszczak

Przyglądając się historii kobiet we Francji nie sposób nie dostrzec, że szansą na wyraźne podkreślenie obecności kobiecej było właśnie zaistnienie w życiu salonowym. Spotkania towarzyskie pod auspicjami dam stały się okazją do zademonstrowania potencjału jaki drzemał w niewiastach wychowywanych często jednie do bycia żoną i matką, bez praw do decydowania o własnym losie i majątku. Salony prowadzone przez kobiety w XVII i XVIII wieku rozkwitały dzięki możliwościom animatorek dyskusji, organizatorek ciekawych inscenizacji aranżowanych przez stałych bywalców, otwartych na nowości i spragnionych samodzielności. Warto więc przyjrzeć się zwyczajom jakie panowały we francuskich salonach i poznać ich bohaterki.

prof. UAM dr hab. Agnieszka Jakuboszczak – swoją karierę naukową rozpoczęła w Instytucie Historii UAM (obecnie Wydział Historii), gdzie obroniła doktorat w systemie co-tutelle (UAM oraz Université Paris 7 Denis Diderot). Jej obszarem zainteresowań obok relacji polsko-francuskich w czasach nowożytnych jest historia kobiet tego okresu, a także historia rodziny oraz życia codziennego. Autorka monografii „Barbara Sanguszkowa (1718-1791) i jej salon towarzyski, (Poznań 2008) oraz „Rodzina i rodzinność szlachcianek wielkopolskich w XVIII wieku. Perspektywa kobieca” (Poznań 2016).

 

3.06. (środa) g. 18.00 – ONLINE!Marie_Leszczyńska,_reine_de_France,_lisant_la_Bible_by_Jean-Marc_Nattier,_002

„Ciągle w łóżku, ciągle w ciąży, ciągle w połogu”. Maria Leszczyńska i kobiecy dwór francuskiej monarchini  – wykład prof. UAM dr hab. Agnieszki Jakuboszczak z cyklu „Kobiety w historii Francji. Droga do uzyskania pełnych praw”

Maria Leszczyńska zostając żoną Ludwika XV w 1725 roku wkroczyła do nieznanego świata. Była wprawdzie córką króla Polski, lecz Stanisław Leszczyński stracił swoją koronę i tułał się wraz ze swoją rodziną, często borykając się z poważnymi problemami finansowymi. Świat dworu wersalskiego okazał się dla skromnej szlachcianki złotą klatką. Aby wypełnić pokładane w niej nadzieje całej Francji Maria winna była zostać niezwłocznie matką, by zapewnić dziedzica tronu. Jej życie stało się wielkim przedstawieniem, rozgrywającym się na oczach setek ludzi. Jaki był dwór Leszczyńskiej? Czy miała szansę na choć odrobinę intymności? Własną przestrzeń i prawa? A może liczne ciąże, połogi, obowiązki, liczne romanse króla uczyniły z niej jednie niewiele znaczącą postać w wersalskich komnatach? By móc odpowiedzieć na to pytanie warto przyjrzeć się relacjom Leszczyńskiej z mężem i dziećmi oraz jej maison de la reine (domowi królowej).

prof. UAM dr hab. Agnieszka Jakuboszczak – swoją karierę naukową rozpoczęła w Instytucie Historii UAM (obecnie Wydział Historii), gdzie obroniła doktorat w systemie co-tutelle (UAM oraz Université Paris 7 Denis Diderot). Jej obszarem zainteresowań obok relacji polsko-francuskich w czasach nowożytnych jest historia kobiet tego okresu, a także historia rodziny oraz życia codziennego. Autorka monografii „Barbara Sanguszkowa (1718-1791) i jej salon towarzyski, (Poznań 2008) oraz „Rodzina i rodzinność szlachcianek wielkopolskich w XVIII wieku. Perspektywa kobieca” (Poznań 2016).

 

unnamed 11.10. (czwartek) g. 18.00 (ONLINE  – ZOOM)

Społeczny i prawny status kobiet w XIX-wiecznej Francji – wykład prof. Ewy Wierzbowskiej (UG) z cyklu „Kobiety w historii Francji. Droga do uzyskania pełnych praw”.

Wielka Rewolucja Francuska (1789), wywracająca dotychczasowy porządek społeczny nie dała kobietom nic, poza tytułem obywatelek, znoszącym różnice społeczne i cywilne, który nosiły do 1793 roku. Ale zdobyte Wolność, Równość i Braterstwo były zarezerwowane tylko dla mężczyzn. Zgromadzenie Narodowe składające się wyłącznie z mężczyzn nie przyznało kobietom obywatelstwa, były definiowane jedynie jako matki, żony, córki, etc. Konstytucja z 1793 roku pozbawiła ich świeżo nabytych praw obywatelskich, praw politycznych. Patriarchat feudalny został zastąpiony demokratycznym braterstwem, nie mniej bezlitosnym wobec kobiet. Zdelegalizowano wszystkie kluby kobiece, zabroniono kobietom zebrań. Pokazowe egzekucje znanych kobiet np. Madame Roland czy Olimpii de Gouges miały pokazać, że miejsce kobiet jest w domowym zaciszu i nie mają one prawa głosu w sprawach publicznych.

Edukację kobiet powszechnie ograniczano do śpiewu, modlitwy i zajmowania się domem. Ważnym elementem edukacji była umiejętność konwersacji, by zabawiać męża. Oczywiście, istniała przepaść pomiędzy wychowaniem kobiety z ludu i tej z wyższych sfer, ale jedna i druga pozostawała handlowym towarem, który męska część rodziny wymieniała wedle swoich planów i potrzeb.

Przez cały XIX wiek kobiety pokazywały i udowadniały, że równość płci jest naturalnym prawem świata a ustanawianie czyjejkolwiek dominacji jest niezgodne z porządkiem samej natury. Zważywszy na istniejący porządek prawny i obyczajowy osiągnięcie sukcesu w tej materii było bardzo trudne. Celem mojego wykładu jest pokazać, jak ów porządek wyglądał, jak się zmieniał, z czym zmagały się XIX-wieczne aktywistki.

Prof. UG dr hab. Ewa M Wierzbowska – wykładowca na UG, kierownik Pracowni badań nad nowoczesną literaturą francuskojęzyczną, redaktor naczelna Cahiers ERTA; zajmuje się literaturą francuską XIX wieku; od kilku lat zasadniczym obszarem jej zainteresowań jest piśmiennictwo kobiet w tym okresie.

Link do nagrania wykładu (dostępny do 11.10)

Link do wykładu (ZOOM) – dostępny w czasie rzeczywistym prelekcji, tj. w dn. 01.10 od godz. 18.00.

Wykład odbędzie się online za pośrednictwem aplikacji ZOOM.US pod linkiem https://zoom.us/j/97404943453?pwd=QjI3ak1CcDNZWmtGUGt3akc4eXJ1dz09. Warto wcześniej zainstalować sobie na komputerze/telefonie aplikację Zoom (pobierz TUTAJ) i utworzyć sobie konto, aby w momencie rozpoczęcia wykładu móc z niej korzystać po kliknięciu w powyższy link. Jeśli nie masz aplikacji Zoom, możesz też obejrzeć wykład z poziomu Twojej przeglądarki internetowej, wystarczy po kliknięciu powyższego linku wybrać opcję „Join from your browser”. Aby dołączyć do spotkania w oknie przeglądarki internetowej, należy wtedy nadać sobie jakieś imię/pseudonim i potwierdzić, że nie jest się robotem (Captcha code). Nagranie wykładu będzie potem dostępne przez tydzień na naszej stronie na facebooku: https://www.facebook.com/dom.bretanii/

 

08.12. g.18.00 ONLINE – ZOOMChristine de Pisan

„Krystyna de Pizan – pierwsza feministka?” – prof. UAM dr hab. Anna Loba (Instytut Filologii Romańskiej UAM)

Celem wykładu jest przedstawienie życia i dokonań Krystyny de Pizan (1364 – ok. 1430), francuskiej pisarki żyjącej na przełomie XIV i XV wieku, uznawanej za prekursorkę feminizmu. Wykład ma pokazać znaczenie Krystyny de Pizan, nie tylko jako obrończyni kobiet, ale również pisarki politycznej i intelektualistki domagającej się prawa do wypowiadania się na forum publicznym.

Prof. UAM dr hab. Anna Loba – romanistka, zajmuje się literaturą francuskiego średniowiecza i renesansu, mediewalizmem oraz literaturą dla dzieci i młodzieży. Jest autorką monografii Le Réconfort des dames mariées. Mariage dans les écrits didactiques adressés aux femmes à la fin du Moyen Âge (2013), antologii Zwierciadło świata. Średniowieczny teatr francuski (2006), współautorką Dziejów kultury francuskiej (2005) oraz redaktorką tomu studiów poświęconych Krystynie de Pizan Ton nom sera reluisant aprés toy par longue memoire. Études sur Christine de Pizan (2017). Przełożyła na język polski m.in. Geniusz chrześcijaństwa F.R. de Chateaubrianda. 

 

14.12. g. 18.00 ONLINE – ZOOMLouise_Michel,_grayscale

Louise Michel – Czerwona Dziewica – wykład prof. Ewy Wierzbowskiej (UG) z cyklu „Kobiety w historii Francji. Droga do uzyskania pełnych praw”.

Louise Michel (1830-1905) jest postacią bardzo dobrze znaną wśród anarchistów a jej działalność polityczna została obszernie opisana. Louise to córka służącej, Marianne Michel i syna kasztelana, Laurenta Demahis w Haute-Marne. Dziadkowie-arystokraci o liberalnych poglądach zaakceptowali dziecko z nieprawego łoża i zadbali o wykształcenie Louise, inne niż było przewidziane dla dziewcząt. Między innymi zapoznawali ją z dziełami wielkich filozofów. Bardzo dobrze wykształcona, Louise zaczyna pracę nauczycielki w Paryżu. To tam kształtują się i utrwalają jej poglądy republikańskie – młoda poetka angażuje się w sprawy polityczne. Staje się radykalnym przewodnikiem, żołnierzem i sanitariuszką za Komuny w 1871 roku.

Prof. UG dr hab. Ewa M Wierzbowska – wykładowca na UG, kierownik Pracowni badań nad nowoczesną literaturą francuskojęzyczną, redaktor naczelna Cahiers ERTA; zajmuje się literaturą francuską XIX wieku; od kilku lat zasadniczym obszarem jej zainteresowań jest piśmiennictwo kobiet w tym okresie.