Boom latynoamerykański we Francji

24.03. – 26.04.2026

W XX wieku Paryż był światowym centrum życia intelektualnego i artystycznego oraz recepcji literatury, a także symbolem wolności twórczej, nowoczesności i kosmopolityzmu. Był magnesem, który przyciągał twórców z całego świata, w tym z Ameryki Łacińskiej. W latach 1950-1980 nastąpił tzw. „boom latynoamerykański” – Francja przyjmowała wielu pisarzy i artystów iberoamerykańskich, oferując im przestrzeń wolną od cenzury i politycznych napięć. Paryż stał się kluczowym miejscem spotkań i formacji intelektualnej dla przyszłych noblistów jak García Márquez, Vargas Llosa, a także dla Julia Cortázara, Fernanda Botero i wielu innych. Podczas Dni Kultury Francuskiej i Frankofonii przybliżymy wpływ Francji na największych twórców latynoamerykańskich w XX wieku i współcześnie.

23.03 (poniedziałek) g. 18:00

Wernisaż wystawy drzeworytów Maríi Renati

María Renati to argentyńska  graficzka, która w swoich poszukiwaniach twórczych skupia się na temacie „pamięci transatlantyckiej”, próbując znajdować związki między rodzinną Argentyną a jej przybraną ojczyzną, Bretanią,  w której mieszka od 25 lat. Artystka szuka elementów wspólnych tych dwóch tak odległych miejsc w przedmiotach codziennego użytku, wśród roślinności czy w przestrzeniach publicznych. Przetwarza artystycznie rośliny, krawaty, krzesła, pokrywy studzienek… Z pozoru banalne, obiekty te stają się w opowieści Renati nośnikiem wspomnień i inspiracją artystyczną do szukania i wyrażania siebie.

María Renati urodziła się w 1969 roku w stanie Buenos Aires. Od wczesnej młodości przejawiała pasję do grafiki, którą następnie studiowała na Uniwersytecie Sztuk Pięknych w La Placie, gdzie realizowała liczne projekty artystyczne, m.in. murale i działania edukacyjne. Po studiach zgłębiała tradycyjną japońską technikę Ukiyo-e w Kioto. Jej prace były wielokrotnie wystawiane w Argentynie, głównie w Buenos Aires, a potem we Francji. Od 2001 roku mieszka w Breście, gdzie aktywnie uczestniczy w życiu kulturalnym, współpracuje z Université de Bretagne Occidentale, prowadzi warsztaty.

26.03 (czwartek) g. 18:00

Z Ameryki Łacińskiej do Francji: różne oblicza emigracji latynoamerykańskiej – wykład prof. Katarzyny Dembicz

Wykład przybliży historyczne związki między Ameryką Łacińską a Francją przez pryzmat ruchów migracyjnych z Nowego do Starego Świata. Celem jest przedstawienie złożoności zjawiska emigracji latynoamerykańskiej do Francji oraz jej skutków politycznych na przestrzeni ostatnich trzech stuleci.

dr hab. prof. UW Katarzyna Dembicz – geografka i latynoamerykanistka, wykłada w Instytucie Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich UW. Jej zainteresowania naukowe ukierunkowane są głównie na obszar Ameryki Środkowej i Kuby, w zakresie rozwoju lokalnego i regionalnego oraz transformacji społeczno-politycznych i demograficznych. Czynnie działa w międzynarodowym ruchu latynoamerykanistycznym.

31.03 (wtorek) g. 18:00

Paryż Cortázara – wykład Anny Wyrwik

Julio Cortázar w Paryżu w 1961 roku, fot. Pierre Boulat

Julio Cortázar (1914-1984) opuścił Argentynę w 1951 roku w proteście przeciw reżimowi Peróna. Osiadł w Paryżu, gdzie spędził resztę życia i gdzie znalazł atmosferę wolności, której brakowało mu w ojczyźnie. Stolica Francji inspirowała go swoim intelektualnym fermentem, a doświadczenie wyobcowania pozwoliło mu poczuć się Argentyńczykiem. Jego sztandarowa powieść „Gra w klasy” (1963) jest silnie zakorzeniona w topografii Paryża, jego kawiarniach, muzyce i stylu życia. Podążymy paryskimi tropami Cortázara, obecnymi również w „Książce dla Manuela” i innych dziełach, przyglądając się ich bohaterom: artystom, odrealnionym marzycielom czy politycznym aktywistom i buntownikom.

Anna Wyrwik – dziennikarka, ukończyła socjologię i kulturoznawstwo latynoamerykańskie na Uniwersytecie Jagiellońskim. Podczas studiów zajmowała się twórczością Cortázara, a potem literaturą Beat Generation. Jako dziennikarka współpracuje z „Gazetą Wyborczą”. Publikowała m.in. w „Tygodniku Przegląd”, „Dwutygodniku”, „Kulturze Liberalnej”, „Przekroju”, „Krytyce Politycznej”, „Twórczości” i na portalu Onet.pl.

11.04 (sobota)

15:00

Paryż jest świętem ruchomym. Francja w twórczości peruwiańskiego noblisty Maria Vargasa Llosy  – wykład prof. Urszuli Ługowskiej

Mario Vargas Llosa, 1988 r., fot. Regina Kühne. HSGH 022-000745-02. Lic. CC-BY-SA 4.0

Mario Vargas Llosa (1936-2025), jeden z najważniejszych pisarzy latynoamerykańskiego boomu literackiego lat 60. XX wieku, spędził niemal dekadę w Paryżu, który postrzegał jako miejsce spełnienia literackich marzeń. Przyjechał tam z kilkoma frankami w kieszeni jako młody, ambitny twórca zafascynowany francuską literaturą. Był uczniem J.P. Sartre’a, dziennikarzem, współpracownikiem Agence France-Presse. W czasie rewolucji Fidela Castro na Kubie, latynoamerykańscy imigranci byli ciepło przyjmowani we Francji. W swej mowie noblowskiej Mario Vargas Llosa powtórzył za Hemingwayem, że „Paryż jest świętem ruchomym”. Czy Francja pomogła młodemu peruwiańskiemu twórcy stać się wielkim pisarzem?

16:30

Współcześni pisarze latynoamerykańscy a Francja – wykład prof. Urszuli Ługowskiej

Rola Paryża jako centrum, w którym rozkwitały talenty latynoamerykańskich twórców na przełomie XIX i XX w. jest niezaprzeczalna. Choć często uważa się, że kulturowy wpływ Francji dziś osłabł, wykład pokazuje, że dla wielu współczesnych latynoamerykańskich intelektualistów Paryż i francuska perspektywa nadal odgrywają istotną rolę. Na przykładach Eleny Poniatowskiej (Meksyk), Martina Caparrosa (Argentyna) i Mauricia Rosencofa (Urugwaj) omówione zostaną zaskakujące, a zarazem ważne związki łączące ich z Francją (oraz z Polską), które współtworzą obraz dzisiejszego świata.

prof. dr hab. Urszula Ługowska – latynoamerykanistka, literaturoznawczyni, politolożka, w latach 2015-2024 wicedyrektorka i dyrektorka Instytutu Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich UW,  autorka sześciu monografii, w tym „Mario Vargas Llosa. Literatura, polityka i Nobel” (PIW, 2013) nominowanej do nagrody Gryfa, oraz ponad 20 artykułów naukowych i rozdziałów książek.

14.04. (wtorek) g. 18:00

Carlos Gardel w Paryżu w 1923 roku. AGN, nr inw. 346100. Domena publiczna

Gardel też był w Paryżu – początki tanga w Europie

Paryż odegrał w 20-leciu międzywojennym kluczową rolę w rozwoju tanga w Europie. Wystarczy przywołać Carlosa Gardela (1890–1935), uważanego za ojca tango-canción (tanga śpiewanego) oraz ikonę kultury argentyńskiej, który właśnie tam odniósł wielki sukces w latach 20. i 30., spopularyzował tango i podniósł jego rangę. Wykład przybliży aktywność argentyńskich artystów w przedwojennej stolicy Francji oraz będzie rozważaniem nad jej rolą w popularyzacji i adaptacji tanga na Starym Kontynencie. Nie zabraknie też motywów francuskich w tekstach argentyńskich tang.

Dariusz Rychlewicz – historyk, absolwent UAM, miłośnik tanga argentyńskiego. Tańczy tango od 18 lat, od 14 lat kolekcjonuje tanga i angażuje się jako tango dj, prezentując muzykę na milongach.

26.04 (niedziela) g. 18:00 | Klub 2Progi, Al. Niepodległości 36

Koncert Las Hermanas Caronni

Argentyna/Francja

fot. Marta Bevacqua

Cenione na francuskiej scenie muzycznej bliźniaczki Laura i Gianna Caronni pochodzą z Argentyny i są uosobieniem różnorodności właściwej ich ojczyźnie i ich rodzinie o wielonarodowych korzeniach. Ich twórczość jest muzyczną podróżą, umiejętnie łączącą wpływy argentyńskie (baguala, milonga, chacarera, zamba) z europejskimi oraz muzyką klasyczną. Z pasją uosabiają „melodię rzeczy” tak bliską Rilkemu, przywołują deszczowe dni w Macondo ze „Stu latach samotności” Marqueza i sięgają po andaluzyjskie marzenie Jima Morrisona lub inspirują się przyrodą. Ich muzyka jest kameralna, zarówno w warstwie muzycznej, jak i słownej, i bardzo wysmakowana. Krytycy podkreślają oryginalność sióstr, ich wyjątkową muzyczną, siostrzaną więź oraz sposób, w jaki reinterpretują argentyńskie i rdzenne tradycje muzyczne, tworząc muzykę eklektyczną, jednocześnie lokalną i uniwersalną.

Siostry Caronni otrzymały klasyczną edukację muzyczną w Rosario i Buenos Aires, rozpoczynając od muzyki dawnej. Koncertują od 12 roku życia. Do Francji przyjechały w latach 90., by kontynuować naukę w Wyższym Konserwatorium Muzycznym w Lyonie. Od 2006 roku, za namową związanego z Paryżem argentyńskiego wokalisty i kompozytora, Juana Carlosa Cáceresa, tworzą własne kompozycje. Piszą również muzykę do spektakli tanecznych i teatralnych oraz wykonują własne interpretacje utworów swoich mistrzów (np. George’a Brassensa). Wydały pięć albumów docenionych przez francuską krytykę. Ostatni – „El espacio del tiempo” (2025) – inspirowany jest m.in. morskimi pejzażami Bretanii.

Gianna Caronni – klarnet, instrumenty perkusyjne, śpiew
Laura Caronni – wiolonczela, skrzypce, śpiew

Bilety: 60 zł, sprzedaż: bilety24.pl, CIK

 —

Projekt współfinansowany ze środków budżetowych Miasta Poznania i Regionu Bretania

Organizator

Dom Bretanii – Fundacja Poznań – Ille-et-Vilaine
Stary Rynek 37, 61-772 Poznań
tel. 61 851 68 51

Partnerzy